poniedziałek, 16 grudnia 2013

Polecam nie tylko artykul, ale (przede wszystkim) komentarze:
http://wyborcza.pl/magazyn/1,126715,15134658.html

Zachecam do komentowania dwoch poniszych obrazkow, w kontekscie 3 fali feminizmu:

  Praca Elżbiety Jabłońskiej pt.

czwartek, 12 grudnia 2013

Męskie ciało w reklamie


Lektura artykułu „Piersi zachęcają do oglądania” przypomniała mi pewną reklamę, którą z pewną stałą częstotliwością mijam od kilku lat w jednym z warszawskich domów towarowych. Co więcej, ową reklamę – w formie dużego, kolorowego plakatu – mijam w zasadzie dwa razy, gdyż jest ona powielona – zapewne w celu, ażeby mógł ją zobaczyć człowiek stojący w stosunku do niej zarówno en face jak i z profilu. Plakat ten bardzo przykuwa wzrok. Utrzymany w tonacjach nasyconych błękitów, przedstawia męskie plecy – są to bez wątpienia plecy atlety, kulturysty, sportowca – szerokie bary, wyraźnie zaznaczona biegnąca intrygująco ku dołowi linia kręgosłupa, gdzie prawie jesteśmy w stanie dojrzeć (a na pewno wyobrazić sobie) obiecująco zarysowujące się pośladki. Ciało (czy mówiąc ściślej: plecy) jest w dodatku gładkie, nie ma na nim żadnego włoska, dzięki czemu nasycona błękitem skóra mężczyzny jest w stanie ukazać wszelkie refleksy rzucanego na nią światła. Dramatyzmu dodaje jeszcze uniesienie lewego ramienia nad głowę – nasuwa to skojarzenie słynnego fresku przedstawiającego nagą tancerkę z Willi Misteriów w Pompejach, gdzie również widać jedynie plecy i niewielki zarys twarzy kobiety, jednak miała ona uniesione obie ręce, grając na instrumencie muzycznym. Czy jednak porównanie do tak wysublimowanego dzieła kultury przyświecało twórcom reklamy, nie jesteśmy chyba w stanie stwierdzić, gdyż opisany przeze mnie plakat reklamuje…

No właśnie, to w tym momencie następowała u mnie zawsze chwila konsternacji. Po wstępnym zachwycie nad owym fragmentem męskiego aktu, który swoją drogą traktować możemy w kategoriach dzieła sztuki, ciekawi jesteśmy, co ów akt reklamuje. Na wysokości uniesionej (lewej) ręki mężczyzny zauważamy wprawdzie dziwny, prostokątny biały przedmiot ze znajomo wyglądającą dziurą, ale aby mieć zupełną pewność, co on przedstawia, możemy przeczytać: „TU kupisz najlepsze worki do odkurzaczy”.
 

Kilka razy zastanawiałem się nad tą reklamą. Firma, która produkuje worki do odkurzaczy, zapewne swój sposób przemyślała swą strategię marketingową. Pierwsze skojarzenie, jakie mi się nasuwało, to to, że jest to w ich strony dobry żart; kpina ze wszystkich reklam, gdzie wszelkie produkty, począwszy od glazury do zupek w proszku, okrasza się wizerunkiem kobiecego biustu.  Jakby na przekór tej tendencji, marketingowcy firmy od worków do odkurzaczy postanowili pokazać, że w ich firmie pracują ludzie inteligentni. Po chwili jednak doszedłem do wniosku, że być może przeceniam innowacyjność tej reklamy. W końcu skojarzenie muskularnego mężczyzny – w domyśle „bardzo silnego” – odpowiada naszym oczekiwaniom wobec worka do odkurzacza, który im mocniejszy, tym bezpieczniejszy i wygodniejszy w użyciu. W tym miejscu nasuwa się jednak kolejne pytanie, tym razem o target: czy na taką reklamę pokusi się wyłącznie pani domu, dbająca o czystość świętego ogniska, a na którą zapewne, gdyby posłużyć się statystyką, spada obowiązek kupna takiego sprzętu. Czy jeśli jednak kupuje mężczyzna, reklama ta mogłaby być przeszkodą w sięgnięciu po produkt właśnie tej firmy? Czy na nim mięśnie atlety również zrobią „odpowiednie” wrażenie, czy wręcz przeciwnie, w heteronormatywnym domu handlowym zniechęcą go one tak skutecznie, że sięgnie po ofertę konkurencji?

Nie potrzebujemy jednak żadnych statystyk, żeby stwierdzić, iż reklamy epatujące męską cielesnością i nagością to zdecydowana mniejszość. Ciekawe jednak będzie to, czy sytuacja ta zmieni się w związku z toczonymi dyskusjami o reklamie i czy w przyszłości proporcja „reklam cielesnych” z kobietami i mężczyznami również się nie zmieni. Jak wygląda sytuacja takich reklam w innych krajach, jak w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi wypadałaby tutaj np. taka Islandia? Prawdopodobnie takie statystyki jeszcze nie istnieją, ale podróżując, spróbujmy polegać na swoim zmyśle obserwacji.

czwartek, 5 grudnia 2013

Serial "Girls" a pornografia


 Według Naomi Wolf,  Adrea Dworkin (jedna z głównych antypornograficznych aktywistek, działających w latach 80. w odłamie radykalno-kulturowym feminizmu), nie myliła się co do tego, że pornografia przedostanie się z marginesu społecznego do kultury popularnej i rzeczywiście stało się tak dzięki internetowi. Jednak myliła się do skutków tego procesu. Nie doprowadził on to zwiększenia ilości przypadków gwałtów i przemocy w stosunku do kobiet, a do stworzenia nienaturalnego obrazu seksualności, kobiecego ciała oraz samego aktu seksualnego. Z powodu bardzo łatwego dostępu do filmów pornograficznych wielu młodych ludzi czerpie z nich informacje na temat seksu i seksualności. Często jest to jedyne źródło, z którego mogą się oni dowiedzieć czegoś na ten temat, szczególnie w krajach gdzie w szkołach nie ma edukacji seksualnej lub jakość tych zajęć pozostawia wiele do życzenia. Wolf twierdzi, że mężczyźni, którzy oglądają porno mają trudności w odnalezieniu się w relacjach seksualnych z kobietami, ponieważ wynoszą oni z pornografii złe wzorce. Z kolei kobiety czują, że nie dorównują obrazowi kobiet, który jest tam promowany. Mężczyźni "wychowani" na pornografii oczekują, że kobiety w realnym życiu będą wyglądać i zachowywać się jak kobiety z filmów. Doprowadza to często do nieporozumień zwłaszcza, że z reguły nikt nie uczy młodych ludzi, że powinni komunikować swoje seksualne potrzeby partnerom.[1]Również filmy mainstreamowe pokazują wyidealizowane sceny z niezwykle atrakcyjnymi aktorami, a seks zawsze jest udany i za każdym razem kończy się kobiecym orgazmem.  
     Między innymi dlatego serial "Girls", który Lena Dunham reżyseruje, do którego pisze scenariusz i w którym gra główną rolę, wzbudził tak duże kontrowersje. Sceny seksu są prawie zawsze dalekie od ideału. Przede wszystkim ciało głównej bohaterki nie przypomina w niczym ciał modelek czy gwiazd porno. Jej seksualnym partnerom również daleko do czułych i skupionych na rozkoszy swojej partnerki aktorom filmów popularnych. Zbliżenia seksualne są często bardzo niezręczne, niezdarne, czasem wręcz komiczne, a sama Hannah rzadko kiedy ma orgazm. Wielu osobom takie naturalistyczne przestawienie seksu kłóci się z jego idealnym obrazem jaki sobie wytworzyli. Howard Stern, znany amerykański radiowy DJ (znany głownie ze swoich mizoginicznych komentarzy) stwierdził, że poczuł się zgwałcony(sic!) kiedy zobaczył scenę, w której Lena Dunham się rozebrała. W tym samym komentarzu dwukrotnie odnosi się do jej wagi, na koniec stwierdzając, że w sumie to świetnie dla niej bo "rzadko kiedy coś się udaje takim małym, tłuściutkim laskom jak ona" [2](komentarz jest o tyle niejednoznaczny, że może odnosić się jednocześnie do jej życia zawodowego jak i seksualnego). Wydaje mi się, że ogromną zasługą serialu jest to, że jest pierwszym o tak dużej popularności, który przedstawia prawdziwy obraz seksu, zmuszając jednocześnie ludzi do skonfrontowania go z obrazami, które do tej pory widzieli w innych produkcjach filmowych i telewizyjnych. Lena Dunham również stara się przedstawić skutki propagowania fałszywego obrazu seksualności i seksu przez różne media. W pierwszym odcinku serialu widzimy Adama, który ewidentnie chce odegrać z Hannah'ą scenę z jakiegoś filmu porno. Bez wcześniejszego uzgodnienia z nią czy ona się na to zgadza. Adam każe jej przyjąć kompromitującą pozycję, w której nie jest w stanie się ruszać,  po czym mówi, że idzie po lubrykant, co wzbudza jej niepokój. Widać, że czuje się źle w tej sytuacji, jednak zamiast dobitnie powiedzieć mu, że nie jest zainteresowana seksem analnym, przepraszającym tonem mówi mu, że nie jest na to gotowa i w dodatku parę razy upewnia się, że on nie ma jej tego za złe. Następnie robi wszystko, żeby on miał przyjemność ze stosunku. Na koniec pomija milczeniem jego jawną krytykę tatuaży, które ona ma na ciele i które, jak tłumaczy, zrobiła sobie, aby odzyskać władzę nad swoim ciałem. Dunham celnie przedstawia skutki pornografii, o których mówiła Wolf. Adam oczekuje, że Hannah będzie chętna robić to, co on prawdopodobnie zobaczył w filmie porno, z kolei ona boi się, że straci jego zainteresowanie, jeżeli się na jego propozycję nie zgodzi. Jest zupełnie pasywna i uległa i skupia się głównie na jego, a nie własnej przyjemności. Dla kontrastu mamy w serialu parę Marni i Charlie, w której on szaleńczo zakochany, jest w stanie zrobić wszystko, aby ją zaspokoić seksualnie. Ona natomiast stwierdza, że nie może już sobie nawet wyobrazić z nim seksu i że jego dotyk jest jak dotyk "zboczonego wujka" na spotkaniu rodzinnym. Natomiast fantazjuje o mężczyźnie, który by ją zniewolił seksualnie.
       Katie Roiphe w artykule do amerykańskiego Newsweeka doszukuje się powodów takiej sytuacji w tym, że kobiety są już znudzone feministycznym wyzwoleniem i że tak naprawdę nie chcą wolności, a tego żeby je ktoś zniewolił i dał przysłowiowego klapsa. Uważa, że popularność serialu "Girls" oraz książki z serii "50 twarzy Greya" z licznymi scenami kobiecej uległości seksualnej i męskiej dominacji dowodzą tego, że kobiety powoli zaczynają czuć się przytłoczone ciężarem odpowiedzialności za swoją niedawno wywalczoną niezależność i przez to zaczynają tęsknić za czasami, kiedy były zniewolone przez mężczyzn. Roiphe dodaje, że feminizm często ma niewiele wspólnego z seksualnymi fantazjami i fakt, że kobiety mimo wielu fal feminizmu wciąż fantazjują o uległości seksualnej znaczy tyle, że seks i uległość seksualna są często nierozłączne. [3] Jednak Roiphe nie bierze pod uwagę czynników bardziej oczywistych dla których "50 Twarzy Greya" i "Girls" stały się tak popularne. Przede wszystkim, seks się sprzedaje. Zwłaszcza gdy jest to seks pikantny, z zupełnie banalną i oklepaną historią miłosną w tle dla równowagi(tu: "50 Twarzy Greya"). Dodatkowo istotne jest to, że porno wychodzi z podziemi i staje się mainstreamowe do tego stopnia, że "50 Twarzy Greya" można bez zażenowania czytać w autobusie w drodze do pracy. Podobne publikacje były równie popularne wcześniej jednak prawdopodobnie czytano je głownie w zaciszu domowym. Jeżeli chodzi o popularność "Girls" myślę, że po prostu wiele młodych kobiet odnajduje się w losach Hannah i jej przyjaciół. Natomiast ich potrzeba uległości i pasywność nie jest tłumaczona przytłoczeniem odpowiedzialnością za ich wyzwolenie a tym, że odgrywają one role które są w nich głęboko zakorzenione przez kulturę patriarchalną. Mimo feminizmu wiele kobiet, które nie czują się komfortowo w sytuacji intymnej, ma trudności z zakomunikowaniem swoich potrzeb. Wciąż wydaje im się, że są głównie po to, aby spełniać pragnienia mężczyzn. 


Z ubolewaniem mysle, ze jeden z moich klasykow queerowania, Jose Esteban Munoz, juz nic dla nas nie napisze: http://www.uminnpressblog.com/2013/12/highly-regarded-author-and-professor.html?spref=tw

środa, 4 grudnia 2013

Dziennik Nimfomanki przykładem kobiety kontrolującej kobiecą seksualnością czy kolejnym objawem mężczyzny władającego kobiecą seksualnością?



Lektura tekstu Rosemarie Putnam Tong Myśl Feministyczna skłoniła mnie do refleksji nad filmem Christiana Moliny Dziennik Nimfomanki z 2008 roku, opartego na powieści Valèrie Tasso o tym samym tytule z 2005. Moje wrażenia będę opierać tylko na filmie, ponieważ książki nie czytałam.

A oto akcja w skrócie: główna bohaterka Val od inicjacji wie, czego chce, mianowicie możliwie największego zaspokojenia seksualnego, zaś co do słuszności jej pragnień przekonuje ją babcia (grana przez Geraldine Chaplin), sama będąca weteranką „seksualnych podbojów”. W dorosłym życiu Val ma więc tzw. przyjaciela od seksu, z którym spotyka się tylko na upojne noce bez zobowiązań. W ramach przekraczania swoich seksualnych granic decyduje się nawet na zarabianie w luksusowej agencji towarzyskiej czy prostytucję na ulicy. Generalne założenie filmu jest takie, że kobieta może być „jak facet”, tzn. uprawiać seks tak często i w taki sposób, jak jej się tylko spodoba.

Cele wydają się zacne – Val ma być przykładem kobiety wyemancypowanej seksualnie, jednak ich realizacja nie jest zbyt udana, a film potwierdza dotychczasowe stereotypy nt. seksualności kobiet.

Zacznijmy od tytułu: już on pokazuje, że z Val tak naprawdę „jest coś nie tak”. Tytuł polski to dokładne tłumaczenie tytułu oryginalnego (hiszpańskiego Diario de una ninfómana),
z którego wynika, że bohaterka nie jest osobą wyzwoloną, a co najwyżej jednostką chorobową. Pomimo różnych interpretacji (zarówno pozytywnych, jak i negatywnych) słowa nimfomanka, Słownik Wyrazów Obcych PWN pozostaje bezlitosny: to „kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym”, a zatem ktoś chory, osoba uzależniona. Potrzeba seksu nie jest zatem u niej potrzebą naturalną, jak u mężczyzny, a wynaturzeniem. Ciekawe, czy ktokolwiek wpadłby na pomysł, żeby analogiczną historię o facecie lubiącym seks bez zobowiązań zatytułować Seksoholik albo Maniak seksu?

Dalej, główna bohaterka zakochuje się, i traktuje to na tyle poważnie, że porzuca dotychczasowe rozrywki. Co znamienne, poznaje swojego wybranka w trakcie rozmowy
o pracę, i oczywiście nie prezentuje swoich atutów intelektualnych, tylko flirtuje ze swoim potencjalnym szefem.
Prince charmant nie daje jej jednak tyle satysfakcji co „przyjaciel od seksu” (cytując dosłownie za Talking Sex „pieprzy się przez półtorej minuty i wyciąga”), a na dodatek okazuje się być damskim bokserem, ale co tam! Val, jak każda „prawdziwa” kobieta zniesie
 i to. W końcu decyduje się na rozstanie z brutalem, lecz tak za nim tęskni, że z rozpaczy omal nie popełnia samobójstwa. W końcu to mężczyzna wyznacza sens w życiu kobiety; gdy go zabraknie, to co pozostaje inteligentnej i wykształconej kobieta poza śmiercią? Val, jako kobieta rzekomo wyzwolona, decyduje się na pracę prostytutki w luksusowej agencji towarzyskiej. Bogactwo domu uciech ma chyba dowodzić tego, że Val naprawdę lubi swoją nową pracę, i w gruncie rzeczy nie ma w tym nic uwłaczającego kobiecie...
I tak dalej...

Gdzie jest ta wyemancypowana seksualnie kobieta?! Film pełen jest scen, które mają ją jako tako pokazać, ale działają dokładnie na odwrót: jeżeli kobieta lubi seks, to jest nimfomanką, czyli de facto osobą chorą. Jeżeli wyzwolona kobieta idzie do pracy, to nie pracuje, tylko flirtuje. Jeżeli ma stałego partnera, to godzi się na zdrady i przemoc fizyczną, w imię związku. Wreszcie, nie widzi nic upokarzającego w płatnym seksie, pod warunkiem, że robi to
 w eleganckim pokoju i pod czujnym okiem troskliwej „przełożonej”.

Dla mnie to XIX wiek, a miało być tak nowocześnie. A Wy? Nie odnosicie czasem wrażania, że współczesna kultura chcąc wyemancypować kobietę, tak naprawdę jest tylko „kolejnym objawem mężczyzny władającego kobiecą seksualnością”?